Balie

foto: Herman van Bostelen

Met o.m. Felix Rottenberg, Hermann von der Dunck, Frank van Vree, Wouter Gomperts en theatermakers Voorgesprek op 3 mei: “De Tweede Wereldoorlog: IJkpunt of Zeikpunt?”

De Balie / donderdag 3 mei 2012 om 20.00 uur

Deze voorstelling was onderdeel van Theater Na de Dam 2012

Over het gesprek

Theatrale, poëtische en prikkelende fragmenten over de Tweede Wereldoorlog en herdenken in Nederland. Aan de vooravond van de Nationale Dodenherdenking en Bevrijdingsdag organiseert Theater Na de Dam i.s.m. De Balie en het Amsterdams Comité 4 en 5 mei een veelzijdige avond met gesprek, kunst en theater over de oorlog en herdenken in Nederland.

Jonge theatermakers van o.a. Theatertroep, MC en Carolien Zimmermann spelen korte theaterfragmenten. Historicus Hermann von der Dunk geeft een voordracht en Frank van Vree en de psychoanalyticus Wouter Gomperts zullen met elkaar en  theatermakers in gesprek gaan en betrekken daarbij ook het publiek: is de Tweede Wereldoorlog nog wel een ijkpunt? Is het verhaal van de oorlog inmiddels niet veel te pluriform om er één morele boodschap uit te kunnen destilleren? Is er eigenlijk wel een boodschap? Welk verhaal blijft er over voor de toekomstige generaties? Met medewerking van Felix Rottenberg.

Sinds 1945 heeft WOII verschillende gezichtspunten gekend: eerst was er het eenduidige verhaal van een klein land dat zich dapper verzette, veel ruimte voor het eigen leed, laat staan voor dat van de minderheden, was er niet. In de loop van de jaren ’60 en ’70 kwam er aandacht voor hun verhalen. Eerst de Joden, vervolgens de Roma en Sinti, en pas eind jaren ’70 roerden de Indische Nederlanders zich. Inmiddels is er veel aandacht voor de complexiteit van de geschiedenis van de oorlog, de nuances, de grijstinten, zelfs voor de verhalen van de daders en hun kinderen.

Eén gebod hield steeds stand: ‘dat nooit weer!’. De Tweede Wereldoorlog wordt nog steeds in maatschappelijke kwesties gebruikt als moreel ijkpunt, maar wordt het ook zo door iedereen ervaren en ingezet? Huidige maatschappelijke ontwikkelingen lijken namelijk te bewijzen dat de omgang met minderheden immer een wankele kwestie blijft. Waarom dan nog als samenleving herdenken? Is dat dan toch vooral van persoonlijk belang?

De Tweede Wereldoorlog is inmiddels sterk ingebed in een breed educatief en politiek programma over het belang van mensenrechten, waardoor de herdenking en bevrijdingsdag verwateren tot een pacifistische aanklacht tegen geweld in het algemeen en voor democratie. Door de oorlog getekende groepen herkennen zich steeds minder in deze politiek, terwijl het jongere generaties helemaal niet meer zoveel kan schelen.

Tijdens de avond in De Balie op 3 mei wordt er stilgestaan bij bovenstaande thematiek in verschillende vormen en vanuit verschillende gezichtspunten: theater, poëzie, gesprek. Geschiedkundig, psychoanalytisch en actueel-politiek.