Over onze reis naar Israël

Het was twee dagen na 4 mei en opeens was daar, in de trein terug van een bijzonder mooi jongerenproject in Leeuwarden, bij Hanna Timmers en Jaïr Stranders het idee om met het hele team én het vertrekkend maar nog zeer betrokken bestuur naar Israël te gaan (op eigen kosten, natuurlijk). Er was behoefte aan meer context van wat we al een paar jaar aan het doen waren, namelijk door middel van theater stil te staan bij de Tweede Wereldoorlog en hoe die nog steeds doorwerkt in de wereld van vandaag. Die wereld stopt niet bij de Nederlandse grens. Al was het Heilige Land voor enkelen van ons niet nieuw, toch wilden we als team ons blikveld vergroten en dan ligt Israël voor de hand, als land dat als geen ander ‘gevormd’ is door de Tweede Wereldoorlog.

Ook al wisten we allemaal inmiddels veel over die geschiedenis, toch waren we nog steeds geschokt door wat we zagen en hoorden in Yad Vashem, het Holocaustmuseum in Jeruzalem. Het inspireerde ons des te meer om het verleden niet los te laten, en niet zomaar te doen alsof zeventig jaar lang geleden is. De vele heiligdommen in de oude stad van overweldigden ons, zeker in contrast met de intieme shabbat-avond bij de Nederlandse familie van Jaïr. De verwarring en verontwaardiging was groot toen we volgende dag met eigen ogen getuige konden zijn van de andere kant van het verhaal, namelijk toen we werden rondgeleid door Oost-Jeruzalem, de Westbank en langs de illegale nederzettingen. Onze gids, een Israëlische oud-tankcommandant die ooit nog geholpen had een grote Palestijnse opstand neer te slaan, toonde ons in detail wat het effect was van de Israëlische bezettingspolitiek op het dagelijks leven van de Palestijnen. We zagen de muur, die dwars door dorpen en families heen was getrokken, we zagen de stress en de woede op de gezichten van de mensen, we zagen de resten van hun door Israëlische bulldozers vernietigde huizen.

Hoe groot weer het contrast met Tel Aviv, een paradijselijke, liberale enclave aan de Middellandse Zee. Het was daar dat we tegen elkaar zeiden dat Theater Na de Dam zoveel meer is dan een soort ‘herdenkingsfestival’ waar alleen maar aandacht is voor de doden. Het was daar, op een paar kilometer afstand van Jeruzalem en de Westbank, dat we onszelf des te meer doordrongen wisten van het vermogen van het theater om een politiek statement te maken. Niet per se door iets te ‘zeggen’, maar door mensen nog dieper na te laten denken over hoe het verleden doorwerkt in het heden. Over hoe niet alleen geweld doorgegeven kan worden, maar ook inzicht, perspectief en bewustzijn.

We zien met hernieuwde moed uit naar 4 mei 2017.

 

Bo Tarenskeen